W najbliższym czasie, we wszystkich dobrych sklepach z grami planszowymi dostępny będzie najnowszy, jesienny numer bezpłatnego biuletynu GRA przygotowywanego przez firmę G3. W bieżącym wydaniu magazynu można znaleźć m.in. obszerny tekst, w którym Uwe Rosenberg opisuje historię powstania Fasolek, wywiad z Erno Rubikiem przeprowadzony z okazji 30-tych urodzin Kostki Rubika, prezentację dodatku Fasolki: Rozszerzenie, opis gier Maestro Leonardo i Patrizier oraz zestaw wariantów dodatkowych do 6. bierze!

Zapraszamy wszystkich do odwiedzenia w niedługim czasie zaprzyjaźnionego sklepu z grami w celu zdobycia najnowszego numeru GRY.

Z elektroniczną wersją biuletynu można zapoznać się już dziś  pod tym linkiem.

Nowa wartość może powstać jako synteza różnorodnych sprzecznych ze sobą wartości *

Po przejrzeniu instrukcji, a nawet samych zapowiedzi poczułem gorąco na twarzy – Agricola już i tak była przykładem gry z syndromem „za krótkiej kołderki”. Zawsze jest za mało akcji na zrobienie wszystkiego. Zawsze chce się coś jeszcze kupić, wybudować czy wyhodować. Trzeba myśleć wielowymiarowo i martwić się o wiele rzeczy jednocześnie. Dodatkiem Uwe postanowił dodać do gry jeszcze więcej elementów, o które zabiegać będą musieli gracze, albo z którymi będą musieli walczyć. Z pewnością doskonale o tym wiecie, ale jeżeli nie mieliście okazji to przeczytajcie bardzo obszerny rzut okiem – mini recenzję Grzegorza tutaj na Games Fanatic. Doskonale opisuje wszystkie nowe mechanizmy i pomysły, a jest ich w sumie całkiem sporo. Mi pozostaje tylko podzielić się z Wami moimi, mam nadzieję, obiektywnymi wrażeniami z gry.

Zwierzę domowe, hodowlane, występujące nad Wisłą *

Pierwsza rzecz jaka się oczywiście rzuca w oczy to nowe zwierzę, które będziemy hodować czyli koń. „Działa” tak samo jak pozostałe – za ich brak dostajemy punkt ujemny, musimy je trzymać w zagrodach, oborach itp. Miejsca oczywiście mamy ciągle tyle samo więc często konie hodować będziemy kosztem innych zwierząt. Nie możemy ich przejadać o ile nie zaopatrzymy się w jedno z nowych usprawnień – stare kuchnie i paleniska nie poradzą sobie w tym przypadku. Dla równowagi każdy koń będzie dla nas warty na koniec 1 punkt co doskonale równoważy wymienione przeze mnie „wady”.

Ocena: Pozytywna – konie to bardzo ważny element nowej rozgrywki

zima uderzyła również w moje gospodarswo w Agricoli - konie się jakoś trzymają (autor: Henk Rolleman)

Całe szczęście koń przydaje nam się do czegoś więcej niż tylko do zdobywania punktów. Jednym z ciekawszych nowych rozwiązań w dodatku, są tytułowe torfowiska, które razem z lasami, na początku rundy rozstawiamy na swojej planszy w jednym z przygotowanych w pudełku ustawień. Pola te będziemy musieli przygotować pod zaoranie czy budowę. Powoduje to, że za każdym razem będziemy musieli troszeczkę przystosować się do sytuacji, którą zastaniemy na naszej planszy. Pozwoli to na przełamanie pewnych schematów, którymi co bardziej doświadczeni gracze się posługiwali w swoich rozgrywkach jak np budowanie tzw lotniska czyli jednego wielkiego ogrodzenia pod sam koniec gry. Chociaż i tutaj jest to ciągle możliwe bo w kilku partiach widziałem, że gracze dalej stosowali taką strategię. Na pierwszy rzut oka więc torfowiska i las mają zmusić nas do zmiany przyzwyczajeń, ale z drugiej strony, doświadczony gracz nie będzie miał problemu aby dalej grając podobnym stylu w jaki grał w podstawkę, wykorzystać nowe elementy na swoją korzyść.

Ocena: Neutralna – miałem nadzieję, że torfowiska i lasy będą bardziej wpływać na to jak rozegram daną partię

A torfowiska i lasy można wykorzystywać przekształcając w drewno, opał czy nawet wypalając las przez co otrzymamy zaorane pole. Wszystko to jest możliwe dzięki kartom ze specjalnymi akcjami, które możemy wykonywać bez wysyłania na nie członka rodziny. Karty te to jedyny sposób na pozbycie się przeszkadzających nam lasów, torfowisk czy zdobycie konia. Dają nam nowe możliwości, nie można ich całkowicie zignorować gdyż ściśle zazębiają się z pozostałymi elementami dodatku. Jedyne zastrzeżenie jakie mam to wrażenie, które może być mylne, ale którego nie mogę się pozbyć: dzięki tym kartom (przez nie?) na planszy robi się jakby luźniej. Jeżeli niektórzy gracze rzucą się na akcje specjalne, my będziemy mogli spokojnie wysłać członków swojej rodziny na co bardziej dochodowe pola akcji i vice versa.

Ocena: Pozytywna – mimo uczucia większej swobody w czasie gry, ten element bardzo dobrze współgra z resztą dodatku i jest ciekawym jego elementem

Jedno z przykładowych ustawień początkowych (autor: Brian Morris)

Kolejnym elementem w tej łamigłówce jaką jest Torfowisko są nowe karty dużych usprawnień. Nie tylko ciekawie rozwiązano sposób ich zdobywania (najpierw musimy kupić odpowiednie Duże usprawnienie z gry podstawowej, aby nowe usprawnienie było dla nas dostępne), ale także znakomicie wpasowują się w nowe elementy dodatku np: są usprawnienia pozwalające efektywniej wykopywać torf czy wycinać lasy, a robić będziemy to jeszcze sprawniej jeżeli będziemy posiadać konie. Jak widać zależności są esencją tego dodatku. A jak już przy kartach jesteśmy – w dodatku otrzymujemy oczywiście nowe karty małych usprawnień powiązanych z tym dodatkiem (nowe talie E i F), których możemy używać w czasie gry. Piszę możemy, bo gra posiada aż trzy tryby rozgrywki i w zależności od tego który wybierzemy, będziemy grać bez usprawnień w ogóle, tylko z nowymi usprawnieniami, albo z nowymi usprawnieniami wymieszanymi ze starymi, a także z pomocnikami. Podobnie jak wersja familijna Agricoli taka różnorodność pozwoli trafić do szerszego grona odbiorów, ale ja osobiście nie sądzę żebym w przyszłości chciał grać w Torfowiska inaczej niż bez pomocników i mieszając karty usprawnień nowych i starych. Powód jest bardzo prosty: pierwsze wrażenie po przyjrzeniu się nowym usprawnieniom to zachwyt i planowanie jak wystawić je wszystkie. Im dłużej się przyglądałem kartom tym bardziej oczywiste stawało się dla mnie, że są one mocno zależne od sytuacji na planszy i nie są takie wspaniałe jak się wydają (chociaż żeby sprawdzić je wszystkie w akcji musiałoby minąć bardzo dużo czasu, o wiele więcej niż miałem na napisanie tej recenzji). To jest jeden z dwóch elementów dodatku, który mi się nie podoba.

Duże usprawnienia, Ocena: Pozytywna – świetnie współgrająca z resztą elementów gry koncepcja nowych dodatków daje nowe pole do manewrów i strategii

Trzy tryby rozgrywki: Ocena: Neutralna – dobrze, że są podobnie jak wersja familijna w podstawce, ale ja zawsze będę chciał grać w wariant 3

Małe usprawnienia: Ocena: Negatywna – najmniej wnoszący element rozgrywki, a dodatkowo małe usprawnienia nie wydają się być tak ciekawe jak te z podstawowej Agricoli.

Nowe karty dużych usprawnień (autor: Łukasz Kucharski)

Napisałem, że nowe talie usprawnień nie przypadły mi do gustu i są jednym z dwóch takich elementów w grze. Drugim jest konieczność ogrzewania domu naszej rodziny. Jeżeli tego robić nie będziemy, członkowie rodziny się pochorują i nie będą mogli pracować. Do ogrzewania domu służą drewno lub specjalne żetony opału. Sam zamysł wydawał się interesujący – kolejny element układanki, o który musimy się martwić na koniec żniw podobnie jak to jest w przypadku żywności. Ale po dłuższym zastanowieniu dochodzę do wniosku, że jest to tylko zbytnie utrudnienie… chociaż nie, bo zdobycie opału wcale takie trudne nie jest. Robimy to w zasadzie przy okazji, a zawsze też możemy posłużyć się drewnem do ogrzania naszego domostwa. W ten sposób pozornie komplikuje się gra, bo tylko w skrajnych przypadkach nie damy rady zdobyć wystarczającej ilości opału / drewna. Na pewno ten element nie stresował mnie tak bardzo jak konieczność wyżywienia wszystkich członków rodziny. Gra moim zdaniem mogłaby spokojnie obejść się bez tej mechaniki.

Konieczność ogrzania domu: Negatywna – moim zdaniem niepotrzebnie wprowadzono tę nową mechanikę, bo nic świeżego i ciekawego to do gry nie wnosi.

Nowy element w układance - karty akcji (autor: Łukasz Kucharski)

I to jest nowa koncepcja sztuki! *

Piszę dużo o moich wrażeniach z poszczególnych dodatków z Agricola: Torfowisko, ale jeszcze ani słowem nie wspomniałem o polskim wydaniu. Jak zwykle Lacerta stanęła na wysokości zadania. Ponownie do naszych rąk trafią znakomicie przetłumaczone karty, wszystko dopracowane do ostatniej literki. Wprawdzie wydaje mi się, że karty usprawnień są minimalnie cieńsze od tych z podstawki, ale możliwe że jest to tylko moje wrażenie. Na pewno nie uda się rozpoznać które karty są z którego zestawu tylko przez patrzenie na nie. Samo wykonanie dodatku jest oczywiście na tym samym poziomie co Agricoli – grube kartonowe żetony, ładne grafiki Klemensa – nikt nie spodziewał się chyba czegoś innego po Lookout Games / Lacercie. Ocena: 5+

W przeciwieństwie do mojej żony nie mam nic na przeciwko, wręcz przeciwnie

I teraz przechodzimy do najważniejszego – kto powinien zaopatrzyć się w ten dodatek? Fani Agricoli którzy rozegrali kilkadziesiąt, albo nawet tylko kilkanaście rozgrywek, poczują nowy, świeży powiew miłości do tego tytułu. Na pewno będzie częściej pojawiał się na stole, bo nowe dodatki wspaniale ze sobą (w większości) współgrają i bardzo płynnie wtapiają się w rozgrywkę. Czy dodatek mogę polecić komuś komu jeszcze nie przejadła się Agricola? W końcu sama podstawowa gra, ma tonę różnych kart usprawnień (sam nie grałem ani razu talią K), które zwiększają regrywalność tego tytułu. Tym graczom chyba też mogę Torfowisko polecić, nawet jeżeli sama Agricola jeszcze się im nie znudziła. Dodatek będzie można dołączać, albo nie w zależności od ochoty na trochę inne wyzwania. Nie wiem jaką wartość dodatek będzie miał dla tzw. niedzielnych graczy, dla których Agricola jest na pewno grą bardzo skomplikowaną. Wydaje mi się, że jeżeli ktoś przedarł się już przez zasady Agricoli i nie sprawiają mu już one trudności to i Torfowiska nie będą problemem.

Gra z dodatkiem to ciągle ta sama, dobra, stara Agricola, chociaż dostajemy w pudełku nowe elementy, które urozmaicą nam rozgrywkę. Dlatego osoby, które nie lubią tego tytuły pewnie nawet nie doszły do tego akapitu? Torfowisko nie zmieni zdania przeciwników tytułu Uwe Rosenberga. Nie spowoduje, że La Resistance przejdzie na ciemną stronę mocy i zacznie zagrywać się w hodowlę zwierzątek po nocy.

Jeśli o mnie chodzi, to Agricola: Torfowisko pozwoliła mi uzmysłowić, że nie darzę już Agricoli takim mocnym uczuciem jak kiedyś. Dzisiaj będę wolał usiąść do innego tytułu tego samego autora czyli Le Havre. Doceniam jednak sam dodatek i uważam, że dla fanów tej gry jest on pozycją jeżeli nie obowiązkową, to na pewno wartą głębokiego przemyślenia.

* Wszystkie nagłówki są cytatami (lepiej lub gorzej dobranymi) z filmu Rejs

Podsumowując: oto wszystkie komponenty (autor: Blue Fox)

Sprintem po ocenach

bazik: (3/5) póki co zagrałem raptem 2 razy. Tylko dla dużych fanów Agricoli, dla kogoś kto nie zagrał przynajmniej kilkanaście razy raczej bez sensu; wystarczająco dużo jest do odkrywania w podstawce. Mnie się bardzo podoba duża ilość czerwonych usprawnień, zmniejsza się zależność od wylosowanych kart, zawsze można bazować na dużej liczbie tych czerwonych.

mst (3/5):  Z jednej strony bardzo dobry dodatek, który stwarza konieczność podjęcia podczas partii wielu nowych decyzji. Z drugiej strony Agricola jest kompletną grą, świetną bez żadnych dodatków. Małym minusem jest dla mnie wydłużenie czasu rozgrywki.

Pancho (4/5): Rozegrałem tylko dwie partie, ale podoba mi się. Wreszcie jest to dodatek z prawdziwego zdarzenia, mamy sporo nowych rozwiązań, kart i elementów zwiększających i tak spory potencjał Agricoli. Choć zgadzam się z powszechną opinią, że skierowany jest tylko do fanów gry. Jeżeli mamy wątpliwości co do tego czy bardzo lubimy Agricolę, to opanujmy kolekcjonerskie żądze i wydajmy pieniądze na coś innego.

Nowe budynki można mieszać razem ze starymi albo używać ich niezależnie. Na początku nie radzę mieszać kart, a najpierw zapoznać się z nowymi kartami przez kilka rozgrywek.

Pierwsza rzecz, która od razu rzuci się w oczy każdemu graczowi Le Havre, to nowy schemat kolorystyczny kart. Z przodu już nie są błękitne jak w grze podstawowej, ale głęboko żółte jak w wieczór, kiedy zachodzi słońce. Z tyłu oczywiście wyglądają jak pozostałe karty, aby nie można było ich odróżnić od siebie podczas rozgrywki.

Pierwotnie miało być 32 kart, które ja z żoną po wielu testach wybraliśmy spośród dwa razy większej liczbie budynków. Zresztą, to moja żona i ja jako jedyni byliśmy odpowiedzialni za redakcję tego dodatku. Powstał on w lipcu 2009, kiedy Uwe akurat oczekiwał na pierwsze dziecko, a głowę miał zajętą innymi rzeczami. Prawie cały nasz lipiec składał się z codziennych testów: aż do trzech rozgrywek dziennie! Z braku zaawansowanych współgraczy musieliśmy symulować rozgrywki we czwórkę. Więc razem z żoną graliśmy za dwóch.

Powracając do ilości kart: Krótko przed produkcją Uwe zadecydował, że zostanie dołożonych kilka skorygowanych kart dla tych, którzy posiadają pierwsze wydanie Le Havre, gdzie kilka kart miało poważne błędy. Ponieważ zestaw ten nie może się składać z więcej niż 33 kart, w krótkim czasie musiałem się zdecydować które dwie karty zostaną usunięte. Osoby czytające Games Fanatic będą pierwszymi, którym o tych kartach opowiem i dlaczego zdecydowałem się wyrzucić właśnie je.

Na koniec chciałbym przedstawić wam wszystkie nowe karty oraz te dwie, których nie ma w zestawie, i trochę o ich zaletach. Mała ciekawostka: Karty układałem w tematycznych parach, dlatego nie są numerowane w kolejności alfabetycznej (jak wszystkie inne karty w grze!). W tej samej kolejności będę je teraz przedstawiać.

GH01 Dźwig Drewniany
Przy budowaniu budynków, właściciel może zamienić jeden znacznik jakiegokolwiek materiału budowlanego na drewno.
W tym budynku najbardziej ciekawiła mnie myśl, że własciciel Dźwigu będzie mógł wybudować Bank nie płacąc stali. Ponadto może zaoszczędzić na glinie i cegłach.

GH02 Tartak
Przy budowaniu budynków, właściciel płaci jedno drewno mniej.
Owszem, w podstawce już mamy podobny budynek, z którego może korzystać każdy gracz. Tu jednak tylko właściciel korzysta ze zniżki. Najciekawsza jest kombinacja z Dźwigiem Drewnianym: koszta budowy obniżają się dla ciebie o jeszcze jeden surowiec!
Dźwig Drewniany oraz Tartak tematycznie są związane z budowaniem.

GH03 Dworzec Główny
Opuszczając Dworzec, możesz wstąpić do dwóch budynków po kolei, nie płacąc kosztu wstępu. Przy tym nie wolno ci powrócić do Dworca. W żaden sposób nie można cię usunąć z Dworca. (nie ma akcji przy wejściu)
Urok tego budynku to gwarancja, że wykonasz dwie akcje po kolei i nikt z pozostałych graczy nie może nic z tym zrobić. Po drugie, podoba mnie się idea za tym i następnym budynkiem, że nawet sprzedaż ani zakup nie usuną cię z niego. Wkońcu, nie płacąc wstępu za kolejne dwa budynki może zaoszczędzić kilka groszy w ważnej chwili. Wszystko to za poświęcenie akcji w momencie wejścia.

GH04 Hotel
Dopóki siedzisz w Hotelu, otrzymujesz 3 franki ze Skarbnicy za każdym razem, kiedy bierzesz Ofertę. W żaden sposób nie można cię usunąć z Hotelu. (nie ma akcji przy wejściu)
Alleluja! Pierwszy hotel na świecie, który za pobyt. W dodatku, nikt ciebie stamtąd nie zdoła usunąć, aż ty, wielmożna pani, wielmożny panie, raczysz wyjść. Na pierwszy rzut oka, budynek ten wygląda na przesadnie potężny. Jednak trzeba poświęcić akcję na wejście, a po drugie, nie opłaca się siedzieć tam do końca. Dobrze jednak przy okazji trochę zarobić, kiedy i tak planujemy zabrać towary z Ofert.
Dworzec Główny oraz Hotel są związani nową funkcją – bez akcji przy wejściu, oraz że nie można zostać wygnanym z budynku.

GH05 Wytwórnia Futer
Za każdą twoją skórę: sprzedaj 1 albo 2 futra po 4 franki.

GH06 Producent Wozów
Za każde twoje żelazo: sprzedaj 2 drewna za 5 franków.
Wytwórnia Futer oraz Producent Wozów wprowadzają nowy sposób limitacji. Zależnie od własnych zasobów, można sprzedawać inne towary za bardzo ciekawe ceny. Najlepsze w tym: nie traci się towarów, które kierują limitację!

GH07 Chata Rybaka
Właściciel otrzymuje 1 rybę (1-2 graczy: 2 ryby) po koniec rundy. Jako akcję, otrzymuj 1 rybę za każdą parę ryb które posiadasz.
Ciekawy w tym budynku jest fakt, że ma dwie funkcje: Jedna, to przywilej dla właściciela – 1 albo 2 ryby pod koniec każdej rundy, więc efektywnie 1 żywność, która nie przepada, jeżeli będzie niewykorzystana. Druga, każdy gracz, który wstąpi do Chaty Rybaka może pomnożyć zasoby swoich ryb.

GH08 Kuchnia
Właściciel otrzymuje żywność pod koniec rundy: 5/4/3/2/1 żywności przy 1/2/3/4/5 graczach.
Efektywnie jest to statek drewniany, tyle że bez możliwości sprzedaży towarów w Redzie.
Chata Rybaka oraz Kuchnia tematycznie są związane z dostawem żywności pod koniec rundy.

GH09 Rynek Bydła
Albo: zakup aż do 7 bydeł po 1 franku; albo: sprzedaj aż do 7 bydeł po 3 franki.

GH10 Sklep Cegieł
Albo: zakup aż do 5 cegieł po 1 franku; albo: sprzedaj aż do 5 cegieł po 3 franki.
Rynek Bydła oraz Sklep Cegieł wprowadzaj nowy rodzaj budynków, które zamieniają towary w dwie strony. Albo wstąpisz, aby zakupić towar, albo żeby go sprzedać.

GH11 Spółka Gliniana
Sprzedaj dowolną ilość par glina/drewno po 3 franki za parę.

GH12 Piec do Wytapiania
Za 2 energie za glinę, zamień dowolną ilość gliny na żelazo.
Spółka Gliniana oraz Piec do Wytapiania tematycznie związani są z gliną. Szczególnie pod koniec gry glina traci na wartości. Budynki te mogą to zmienić.

GH13 Pchli Targ
Weź Ofertę o dokładnie dwóch znacznikach oraz wszystkie Oferty o dokładnie jednym znaczniku.
Mały budynek rodzaju Rynku Czarnego, który szczególnie na początku gry duzo daje.

Rostlaube (Zardzewiały Wóz)
Budynek publiczny, wartość: -2. Kolejny gracz, który otrzymuje żelazo, musi wziąć Wóz do siebie. Wozu nie da się sprzedać.
Pomysł jest niezły: wkońcu ktoś będzie chciał wziąć żelazo, chociażby dlatego, że nazbierało się sporo. Wzięcie żelaza jednak wiąże się z nabyciem Wozu, który wart jest ujemne 2 punkty. Jedynie wybudowanie Ratuszu może zamienić punkty ujemne na dodatnie.
Niestety, ten budynek nie dostał się do zestawu. W porównaniu do innych budynków nie ma tu tak ważnego efektu, aby koniecznie musiał się znaleźć w końcowym zestawie. Może znajdzie się w jakimś przyszłym dodatku, bo pomysł mnie się bardzo podoba. Żelazo należy do najważniejszych surowców, a kara 2 punktów ujemnych za bycie tym, który jako pierwszy (po ukazaniu się Wozu) się na nie skusi, wprawdzie nie jest wielka, ale jednak trochę bolesna.

GH14 Gospoda
Zamień dowolną ilość ryb na ryby smażone, albo/oraz sprzedaj 1 albo 2 mięsa po 4 franki.
Nareszcie: smażalnia ryb bez ograniczenia! Sprzedaż mięsa po 4 franki równiez jest niezła.

GH15 Fabryka Konserw
Sprzedaj 1 żelazo i 4 ryby smażone za 18 franków, albo/oraz 1 żelazo i 3 mięsa za 16 franków.
Potężny budynek: jedna wizyta może być warta 34 franków!
Godpoda oraz Fabryka Konserw obydwie zajmują się mięsem oraz rybami smażonymi.

GH16 Sklep Futer
Sprzedaj 6 futer za 18 franków.

Tak po prostu

GH17 Przemysł Futrzany
Sprzedaj 3 futra i 10 franków za 22 franków.
Sklep Futer oraz Przemysł Futrzany tematycznie zwiazani są ze sprzedażą futer.

GH18 Urząd Rolniczy
1 mięso za każdy symbol gospodarczy, 1 chleb za każdy symbol rzemieślniczy.

GH19 Urząd Gospodarczy
1 żelazo za każdy symbol przemysłowy, 2 franki za każdy symbol gospodarczy.
Nie wiele trzeba tu mówić: Kolejne budynki, które dają towary w zależności od budynków, które się posiada.

GH20 Giełda
Właściciel otrzymuje 1 frank ze Skarbnicy, kiedy przeciwnik bierze Ofertę franków; dalej otrzymuje 3 franki, kiedy przeciwnik wybuduje Bank. W końcu, właściciel nie musi płacić procentu.

GH21 Sklep Pamiątkowy
Właściciel otrzymuje 1 frank ze Skarbnicy, kiedy przeciwnik wstępuje do jednego z jego budynków.
Giełda oraz Sklep Pamiątkowy są budynkami interaktywnymi. To akcje przeciwników wpływają na to, ile właściciel tych budynków z nich będzie miał korzyści.

GH22 Firma Rozbiórkowa
Zamień 3 żywności na 2 drewna, 2 gliny i 1 żelazo, albo 6 żywności na 4 drewna, 4 gliny i 2 żelaza.

GH23 Piec Hutniczy
Zamień aż do 6 razy 3 energie na 1 żelazo.
Firma Rozbiórkowa oraz Piec Hutniczy są kolejnymi budynkami w serii budynków, które przemieniają żywność lub energię na coś innego. Jest tu trochę więcej swobody, jakie towary otrzymamy po zamianie. Szczególnie Piec Hutniczy mnie się podoba: żaden inny budynek nie daje aż do 6 żelaza.

GH24 Urządzenie Biopaliwowe
Właściciel w Redzie może płacić energię zbożem. Każde zboże warte jest 2 energie.
Pierwszy budynek, którego funkcja związana jest z dokładnie jednym, innym budynkiem, mianowicie z Redą. Pozostałe zasoby zboża można teraz spalić, aby statki mogły wypłynąć z świeżym towarem!

GH25 Ranczo
Pod koniec gry: +2 punkty za każde pozostałe bydło.
Jedyny budynek bonusowy tego dodatku. Pozostałe bydło warte jest teraz 2 punkty. Sprzedaż owszem daje 3 franki za bydło, ale bynajmniej można teraz koncentrować się na sprzedaży innych towarów, bo bydło nie przepadnie.
Wkońcu, tak czy tak chciałem, aby chociaż jeden budynek bonusowy trafił do zestawu, tak że szanse Rancza były od początku ogromne.

GH26 Dom Handlowy
Oddaj aż do 4 towary i weź za to dowolną ilość innych towarów za tą samą totalną sumę co oddane towary.
Wymiana 1:1 na podstawie wartości towarów na Redzie. Budynek ten pozwala na rozmaite strategie. Można tu dostać tanio stal (np. 4 skóry zamienić na 2 stale), albo na odwrót pozbyć się stali, aby otrzymać mnóstwo innych surowców (np. oddaj 4 stale, aby otrzymać 32 drewna, gliny, ryby lub zboża albo jakąkolwiek kombinację z nich). Muszę przyznać, podzcas testów nie zdażyło nam się, aby wymiana stali na więcej podstawowych surowców się opłacała. Zawyczaj trudno jest dostać stal, więc raczej wstąpi się do Domu Handlowego, aby ją otrzymać niż oddać.

GH27 Miejsce na Przeładunek
Zamień aż do 3 towarów standartowych na tą samą ilość innych towarów standartowych (oprócz żelaza), albo/oraz aż do 3 towarów luksusowych na tą samą ilość innych towarów luksusowych (oprócz stali).
Kolejny budynek, który umożliwia dowolną wymianę towarów. Jedynie żelaza i stali nie zdołamy tu zdobyć. Szczególnie pod koniec gry mocny budynek, aby pozamieniać niepotrzebne resztki surowców na coś lepszego.

GH28 Wielki Koncern
Otzrymaj jeden znacznik każdego towaru, od którego posiadasz już conajmniej jeden znacznik. Jeżeli w ten sposób masz dostać stal, zapłać 3 franki.
Od początku koncern był moim najbardziej ulubionym budynkiem. Jaki inny budynek może nam dać aż do 16 towarów? Jeżeli posiadasz każdy towar w grze, możesz tu dostać jeszcze jeden znacznik z każdego z nich. A nawet dla samej stali warto tu wstąpić. 3 franki to mała cena za stal. Owszem, musisz już ją mnieć, aby otrzymać jedną więcej.
Pierwotnie, budynek ten wymagał tylko 2 franki wstępu oraz nie żądał 3 franków za stal. Był o wiele za mocny. Otrzymanie stali za darmo oraz stos innych towarów było nie do pomyślenia. Najpierw próbowaliśmy przeciwstawić się temu problemowi przez podniesienie kosztu wejścia. W międzyczasie wejście kosztowało 5(!) franków, co było o wiele za dużo, kiedy nie miało się stali. W takim przypadku nikt nie korzystałby z Koncernu, gdyby nie miał stali. Tak nie mogło być. Budynek ten prawie przepadłby, aż wpadłem na pomysł dopłaty za stal. Tak więc wejście mogło spaść na 3 franki, a budynek nadal mógł dawać stal. Wcześniejszy wariant miał wykluczyć stal, co mnie jednak nie podobało się.
Inny problem, który mieliśmy z tym budynkiem to była jego wartość. Na początku wartość była 16. Podczas testów jednak często zdarzało się, że jeden z graczy mógł kupić Koncern i odtąd nie płacił za wstęp. Ruch taki niestety poraz kolejny wyprowadził grę z równowagi, tym bardziej w czasie, kiedy za stal jeszcze nie wprowadziliśmy dopłaty. Pod koniec zdołaliśmy zapobiec temu problemowi z podniesieniem wartości na 20. Takie sumy raczej trudno jest zebrać w większości gier.

GH29 Hurtownia
Zakup dowolną ilość różnych towarów luksusowych: rybę smażoną, węgiel drzewny, cegłę, chleb, mięso oraz skórę za 1 frank, koks za 3 franki oraz stal za 5 franków.
Wybierzmy się na zakupy! Za zaledwie 14 franków można tu nabyć wszystkie towary luksusowe. Ale i nawet dla samej stali warto tu wpaść.

Großbäckerei (Piekarnia)
Budynek gospodarczy, wartość: 8, wstęp: 1 żywność. Sprzedaj dowolną ilość chlebów po 2 franki.
To drugi budynek, który niestety musiałem usunąć z zestawu. Bardzo pasuje troszeczkę do Rancza, ponieważ tu również traci się trochę na wartości. Zazwyczaj chleb można sprzedać za 3 franki w Redzie, tutaj otrzymujemy 1 frank mniej. Tu jednak nie płacimy energii oraz nie mamy ograniczenia. Zdecydowałem się go usunąć, bo jednak jest już sporo budynków, które sprzedają chleb, a wszystkie inne budynki tego dodatku trochę bardziej polubiałem. Z pewnością jednak będę adwokował, aby budynek ten znalazł się w kolejnym dodatku.

GH30 Szewc
Zamień dowolną ilość skóry na 2 chleby i dwa franki.
Wiele ludzi życzyło sobie więcej budynków, które korzystają ze skóry, tak że od początku budynek ten miał wielkie szanse.

WOW, to tyle. Mam nadzieję, że nikt mi tu nie zasnął. Chciałem jednak przedstawić wam wszystkie nowe budynki po polsku. Kto jest zainteresowany w dalszym ciągu budynkami i strategiami (po angielsku), niech przeczyta moją geeklistę ‘Extesive Le Havre Buildings Reference and FAQ’ na Boardgamegeek:

Ponieważ otrzymałem już takie pytanie, chciałbym na koniec powtórzyć dla wszystkich: Ja sam nie mam żadnych kopi tego dodatku. Aby go nabyć, proszę napisać do Hanno Girke, szefa Lookout Games. Niestety nie ma też możliwości, aby tą drogą otrzymać autograf ani ode mnie ani od Uwe. Z wielką przyjemnością jednak podpiszemy wasz egzemplarz w Essen (lub przy innej okazji).

Na koniec pozdrawiam wszystkich czytaczy oraz życzę wiele przyjemności z dodatkiem!

Grzegorz jako współautor obiecał napisać parę słów o dodatku na Games Fanatic jak tylko będzie mógł oficjalnie powiedzieć co się w nim znajdzie. A tymczasem mogę przemycić z Board Game Geek kilka ciekawostek dotyczących kart:

• GH01+GH02: pomagają wznosić budynki
• GH03+GH04: Całkowicie nowy typ budynków. Nie wykonuje się żadnej akcji wchodząc do nich, ale pomagają w czasie gry. Nie można też być z nich wyrzuconym.
• GH05+GH06: Pozwalają sprzedawać dobra pod jakimś warunkiem
• GH07+GH08: Generują jedzenie na koniec rundy
• GH09+GH10: Pozwalają kupić dobra, lub sprzedać je za wyższą cenę
• GH11+GH12: Związane są z gliną
• GH13: Pozwala wziąć dobra z więcej niż jednego miejsca ofert
• GH14+GH15: Związane z mięsem i wędzonymi rybami
• GH16+GH17: Związane ze zwięrzęcymi skórami (Hides).
• GH18+GH19: Związane z symbolami na budynkach
• GH20+GH21: Zdobywasz pieniądze w zależności od tego co robi przeciwnik
• GH22+GH23: Przemieniają jedzenie lub energię w coś innego
• GH24+GH25: Budynki punktujące na koniec.
• GH26+GH27: Prawie darmowe przetwarzanie dóbr
• GH28+GH29: Przynoszą bardzo dużo różnych dóbr
• GH30: Związane se skórą (leather).

Większość budynków jak widać występuje w parach.

[źródło: BGG]

Wielcy poprzednicy

At the Gates of Loyang jest jednocześnie grą zamykającą tzw. trylogię żywnościową, w skład której wchodzi jeszcze Agricola i Le Havre. Chyba nie ma wśród planszomaniaków osób, które nie słyszało tych tytułów, co więcej wielu z Was pewnie spróbowało obu produkcji w praniu. Pomimo, że zarzuca się tym grom miejscami rozwiązania nie mające nic wspólnego z rzeczywistością, którą opisują (szczególnie Agricoli), pomimo, że jest głośna grupa osób szczerze tych tytułów niecierpiąca, to w obiektywnym ujęciu obie gry są bardzo ważnym krokiem w rozwoju gier planszowych na świecie. Ceni się w nich szczególnie sprawnie działającą i wymagającą mechanikę, złożoność rozgrywki i wprost fenomenalną grywalność, gdzie dziesiąta czy dwudziesta partia potrafi nadal dostarczać niezapomnianych wrażeń. Jeżeli tylko nie kręcisz nosem na odgłos nazwiska Rosenberg, to zapraszam do niniejszej recenzji At the Gates of Loyang, bo uważam, że trzecią grę trylogii żywnościowej również warto poznać.

Trylogia żywnościowa + Agricola Torfowisko, zdjęcie: Sentieiro

Rzepa i dynia panaceum na problemy żywieniowe

Jak to bywa w eurograch, At the Gates of Loyang ma swoją otoczkę klimatyczną – a jakże! – która tłumaczy, po co robimy to co robimy, i dlaczego mechanika ma taką, a nie inną postać. Mianowicie przenosimy się 2000 lat wstecz, do Chin, za czasów dynastii Han. Luoyang (dzisiaj „prowincjonalne” miasteczko z ponad 6 milionami mieszkańców), stało się ówcześnie tzw. wschodnią stolicą ówczesnego imperium. Miasto przechodziło gwałtowny rozwój i potrzebowało regularnego zaopatrywania w żywność. W tym momencie pojawia się pole do popisu dla nas – Wangów, Zhangów czy innych Chenów, czyli lokalnych rolników. Uprawiając na swoich polach pszenicę, dynie, rzepę, kapustę pekińską, fasolę bądź pora, pragniemy znaleźć dla nich klientów pod bramami miasta i sprzedać w zyskownych transakcjach. Nie jest to na pewno temat wywołujący drżenie łydek, ale zawsze lepsze to niż nic.

Dostępne rośliny, zdjęcie: helioa

Karcianka o znamionach planszówki

Pudełko At the Gates of Loyang wykonane jest z artystycznym zmysłem, ale po jego otwarciu czeka nas małe zaskoczenie. Mianowicie przynajmniej połowa pudełka jest pusta i można spokojnie umieścić w nim dwa egzemplarze gry. Pierwsze co się rzuca w oczy to drewniane elementy, przedstawiając zboże i warzywa. Są kolorowe, fikuśne i na pewno spodobają się graczom. W pudełku przeważają jednak karty, których znajdziemy aż 120 sztuk. Ok., są w środku plansze dla każdego z uczestników, ale bardziej przypominają one zdegenerowaną listę Kramera z punktacją niż to co zwykle nazywamy planszą gracza. Jednak pierwsze wrażenie jest bardzo złudne. Loyangowa plansza graczy w czasie rozgrywki stanie się istnym szkieletem naszego rolniczego gospodarstwa, dzięki czemu każda posiadana przez nas karta będzie miała swoje jednoznaczne i czytelne miejsce. Nie boję się użyć tak mocnego słowa – pomysł na planszę jest wprost fantastyczny i świetnie funkcjonuje w czasie rozgrywki. Czy to pole, czy stragan, czy pomocnik, czy wreszcie któryś z klientów, wszystko widać jak na dłoni.

Niekonwencjonalna plansza, zdjęcie: skeil

Jeden dzień ż życia chińskiego rolnika

At the Gates of Loyang ma zdecydowanie najmniej złożone zasady z pośród całej trylogii żywnościowej. W regułach nie ma specjalnych niuansów, rozwiązania są logiczne, dość naturalne i w odróżnieniu od Agricoli czy Le Havre, wystarczy kilka minut, aby nauczyć innych jak w to grać. Wszystko zaczyna się od wybrania jednego warzywa, które kładziemy na polu i powielamy, tak, aby mieć ostatecznie 9 posianych egzemplarzy. Jednocześnie odmierza się tak postęp w grze, bowiem partia trwa 9 rund.

Każda runda zaczyna się od zbiorów, czyli pobrania po jednej sztuce rośliny z każdego pola i wystawienia nowej karty z pustym polem. Następnie rozdajemy wszystkim graczom po cztery kart, wśród których ukryci są najróżniejsi pomocnicy, płatne pola, kontrahenci i stragany służące do wymiany jednego rodzaju warzywa na inny. Niestety otrzymanych kart gracze nie mogą zachować. Odbywa się tutaj całkiem sympatyczna zabawa w odrzucanie kart, których się nie chce, i próba zgarnięcia ze stołu karty, która może się przydać. Ostatecznie uczestnicy muszą skończyć tę fazę z jedną nową kartą ze stołu, i jedną z ręki. Wreszcie przechodzimy do głównego elementu rundy, czyli zarządzania gospodarstwem. Właśnie tutaj wykonane akcje dostarczą nam pieniędzy, za które będziemy mogli się przesunąć na Ścieżce Dobrobytu, czyli torze punktacji.

Ścieżka Dobrobytu, zdjęcie: helioa

Prawie jak Ubongo

Przyjrzyjmy się bliżej zarządzaniu gospodarstwem, potraktowanemu w poprzednim podrozdziale trochę po macoszemu. Każdy z graczy może tu wykonywać – w zupełnie dowolnej kolejności i liczbie – najróżniejsze dostępne akcje. Możemy sadzić nowe rośliny, aby w przyszłości zbierać z nich plony, możemy wykorzystywać stragany, aby pozbyć się na przykład dyni, a uzyskać w zamian rzepę, możemy kupować i sprzedawać płody rolne przez oficjalny sklep, co bywa mało opłacalne, ale czasami potrzebne. I to nadal nie wszystko. Kupujemy też nowe karty i używamy już posiadanych. Części z nich dostarcza nam bezpośredniej interakcji z konkurentami i możemy użyć cudzego straganu czy podebrać komuś jakiegoś pomocnika czy warzywo. Wreszcie realizujemy kontrakty z jednorazowymi i regularnymi klientami (czyli sprzedajemy im ustalone konfiguracje roślin), dzięki czemu otrzymujemy trzon naszych zysków.

Nazwa niniejszego podrozdziału – prawie jak Ubongo, choć bardzo upraszcza, nie pojawiła się przypadkiem. Cała opisywana faza przypomina taką łamigłówkę, w której mając pewne dostępne zasoby, próbujemy znaleźć taką kolejność, takie rozwiązania, aby wycisnąć jak najwięcej pieniędzy na koniec rundy. Niczym w Ubongo próbujemy znaleźć idealne połączenie wszystkich dostępnych elementów.

Cała prawda o At the Gates of Loyang

Choć At the Gates of Loyang nie wymaga od nas, aż takich pokładów intelektualnych jak Agricola czy Le Havre, to pojawiają się dylematy, z którymi musimy sobie poradzić. W grze występują pożyczki, które mogą dać nam jednocześnie potężnego kopa, jak też na koniec gry nas zrujnować punktowo. Niezbędne staje się sprawne zarządzanie doborem klientów, ich ilością i rodzajem. Jeżeli nie będziemy co rundę zaspokajać apetytów regularnych klientów, ci będą się irytować i domagać się od nas odszkodowania. Wreszcie sprytnie skonstruowany cennik punktacji zmusza nas do ważkich decyzji na koniec każdej rundy. Na pewno duży wpływ na naszą rozgrywkę mają też karty. To właśnie dzięki nim możemy dostać lukratywne umowy handlowe czy niezbędne nam stragany i pomocników. Stąd też At the Gates of Loyang jest najbardziej losowy spośród całej żywnościowej trójki. Z drugiej strony karty rozwiązują problem schematyczności, wpływają na regrywalność i dostarczają, może nie powszechnej, ale jednak widocznej interakcji.

Zaawansowana rozgrywka, zdjęcie: helioa

Dylemat portfela

At the Gates of Loyang nie jest grą tanią, wręcz przeciwnie trzeba za markę o nazwie Uwe Rosenberg słono zapłacić. Stąd nie mogę Wam jej bezkrytycznie polecić. W mojej opinii – Agricola i Le Havre – to gry rewelacyjne, ścisła czołówka gier ostatnich lat. Nawet trudno mi zdecydować, którą lubię bardziej. Na pewno jednak At the Gates of Loyang odbiega od nich i aż tak wysoko go nie oceniam. Z drugiej strony to gra co najmniej dobra, przy której będę się bawić jeszcze długo. Tak, więc jeżeli jeszcze nie mieliście styczności z Agricolą czy Le Havre, to na pewno polecam, którąś z tych pozycji w pierwszej kolejności. Jeżeli jednak znacie na wskroś poprzednie dzieła trylogii żywnościowej, to At the Gates of Loyang na pewno też jest godny uwagi.

Warto na koniec dodać, że At the Gates of Loyang świetnie się skaluje i w każdej konfiguracji gra się bardzo przyjemnie, nawet jednoosobowo. Co więcej, aby przyśpieszyć rozgrywkę i rozwiązać problem długiej gry dla czterech graczy, ten tryb rozgrywany jest w symultanicznych parach i działa to wyśmienicie. Jednym słowem pozostawiam Was i wasz portfel z dylematem, czy kupić tę – choć może nie rewelacyjną – to jednak dobrą pozycję.

Sprintem po grach

bazik – (2/5) to zupełnie nie ta klasa co Agricola czy Le Havre, ciężko tu mówić o jakiejś trylogii, gdy Loyang taki lekkawy jakiś w porównaniu. Sama gra dla mnie strasznie monotonna – przez 9 rund robię dokładnie to samo, emocje nie narastają, wręcz jeśli jest okazja odskoczyć w połowie gry wyprzedając wszystkie warzywa, to w zamian za wygranie gry dostaje się czekanie na koniec nic nie robiąc ostatnie 3 rundy. To Essen miało całkiem sporo naprawdę dobrych tytułów, ten można sobie odpuścić.

folko – (4/5) (po jednej partii) nie jestem miłośnikiem Agricoli… nie podoba mi się szereg kart zmieniających zasady, nie przepadam za takimi grami. Loyang podoba mi się bardziej od swojej starszej siostry. Schludna, elegancka mechanika, w sensowny sposób łącząca się z klimatem dała mi 1,5 godziny dobrej zabawy. Grałem w wariancie 4 osobowym, który wydaje mi się być zrobiony trochę na siłę, mam wrażenie że Loyang świetnie będzie się sprawdzał jako gra dla 2 osób i tak spróbuję ją z przyjemnością.

Jeśli ktoś jeszcze nie wie, Torfowisko sprawia, że wyzwania stojące przed graczami stają się jeszcze poważniejsze. Martwić będzie trzeba się nie tylko o odpowiednie przygotowanie ziemi do uprawy (karczowanie lasu, osuszanie bagien), ale i opał na zimę, dla naszej chłopskiej rodzinki. Przypominam, że jest na GamesFanatic.pl rzut oka na dodatek, napisany przez Pontona.

Zbliżają się tegoroczne targi gier planszowych w Essen. Po raz trzeci Uwe Rosenberg, autor tak świetnych gier jak Fasolki, Agricola i zeszłorocznego Le Havre, wyda kolejną, już trzecią swoją grę planszową – Vor den Toren von Loyang (znaną po prostu jako ‘Loyang’). Loyang jest zarówno trzecią i ostatnią grą tzw. cyklu żniwnego. Tak naprawdę gra powstała o wiele wcześniej niż Agricola. Jednak autor bardziej zakochał się w drugim swoim pomyśle, Agricoli, tak że ta gra została wydana jako pierwsza, a jej kontynuacja, Le Havre, rok później.
Autor sam przyznaje, że decyzja o wydaniu najpierw Agricoli, a potem Le Havre, a dopiero teraz Loyanga, była bardzo dobrą decyzją. Trzy lata temu, tak twierdzi, gracze jeszcze nie byli tak chętni do trudnych i głębokich gier ekonomicznych. Kraina gier planszowych na szczęście na tyle się przekształciła, że wreszcie może wydać najtrudniejszą ze swoich trzech „żniwnych” gier. A więc, rzućmy okiem na nową wielką grę Uwe Rosenberga.

O co chodzi w grze?

Gracze wstępują w rolę farmerów w starożytnych Chinach gdzieś w okolicach dawniejszej chińskiej stolicy, Loyang. Na swoich polach uprawiają przeróżne warzywa, które przed bramami stolicy starają się korzystnie sprzedać swoim klientom. Zebrane pieniądze inwestują we własny dobrobyt. Pod koniec wygrywa najbardziej zamożny farmer.
Gra składa się z 9 rund, w których gracze zbierają żniwa, zasiewają swoje pola nowymi nasionami oraz starają się sprzedać zebrane warzywa. Każdy gracz otrzymuje na początku małą planszę w formie litery ‘T’. Po obu stronach tej planszy gracze będą kładli karty, które zdobędą podczas gry. Na samej planszy widnieje ‘szlak dobrobytu’, gdzie gracz zaznacza swoje punkty zwycięstwa. U góry znajduje się tzw. sklep, tj. kilka pól, na które na początku gry każdy z graczy rozkłada pewną ilość warzyw.

Plansza gracza z warzywami i kartami (autor: Ralph Bruhn)

Warzywa tam rozłożone podczas gry będzie można zakupić za wysokie ceny lub posprzedawać na puste pola za bardzo niskie ceny. Przez sam zakup i sprzedaż nikt się nie wzbogaci, a raczej prędko zbankrutuje. Trzeba więc innych sposobów zdobycia fortuny. Do pomocy przychodzi nam ponad 100 kart, które składają się z kart pomocników, ze stałych i zwykłych klientów, pól uprawnych, oraz ze straganów. To właśnie klienci będą kupować nasze zebrane warzywa za dobre pieniądze. Na straganach będziemy mogli pozamieniać warzywa na inne, jeżeli nam będzie jakichś brakować. A pomocnicy będą robili, co potrafią najlepiej: pomagać zdobyć jeszcze więcej kasy. Pola uprawne zaś przydadzą się, aby jeszcze więcej warzyw zasiać i w późniejszych rundach sprzedać.

Przygotowanie gry

Po wspomnianym napełnieniu osobistych sklepów towarami, każdy z graczy otrzymuje 10 zł (w niemieckim: Käsch) jako kapitał startowy. Z tego zakupi dokładnie jedno nasiono ze swojego osobistego sklepu za daną cenę (3-5 zł) i zasiewa na swoim głównym polu, które składa się z 9 cel. W każdą taką celę kładzie jeden znacznik wybranego przez siebie warzywa, które bierze z głównego zapasu. Pole to równocześnie liczy rundy – w każdej rundzie gracz będzie zbierał dokładnie jeden znacznik z tego pola i kładł go do swojego magazynu. Tak więc gra kończy się po rundzie, kiedy ostatni znacznik z pola głównego został zebrany.

Warzywa które będziemy siać i zbierać (autor: Ralph Bruhn)

Kolejno, każdy z graczy otzrymuje 8 dodatkowych pól: po dwa zestawy składające się z pól o rozmiarach 3-6 cel. Oba zestawy tasuje i kładzie jeden na drugi koszulką do góry. Przez kolejne 8 rund, gracze będą odkrywali jedno nowe pole ze swoich stosików, na które będą mogli zasiewać nasiona warzyw. Jedynie w ostatniej rundzie nikt już nie otrzymuje pól (bo i tak wtedy gra się kończy).

Po wylosowaniu gracza pierwszego, gra się zaczyna.

Przebieg jednej rundy

Jak wspomniałem, rund jest dokładnie 9. Każda z nich składa się z identycznych faz. Najpierw każdy z graczy zbiera dokładnie po jednym znaczniku z każdego pola i kładzie we własnym magazynie. Pola, z których został zebrany ostatni znacznik, wypadają z gry. Potem każdy z graczy odkrywa nowe pole ze swojego stosika. Na nie i na inne swoje puste pola (na których dotąd jeszcze nic nie zasiał) będzie mógł zasiać nowe warzywa.

Potem rozpoczyna się faza kart. Jest to jeden z najciekawszych momentów w grze, nie tylko dlatego, że jest to zupełnie nowy i genialny mechanizm, ale ponieważ tu się rozstrzyga walka o najlepsze karty, a z tym także jaką drogą każdy z graczy zamierza dążyć do dobrobytu. Faza ta dla początkujących jest trochę trudna do zrozumienia, a jednak gra główną rolę w grze. Błędy tu popełnione mogą stanowić o klęsce czy szansie na sukces.

Karty - wszystko obraca się wokół nich (autor: Ralph Bruhn)

Talia z kartami zostaje tasowana i każdy z graczy otrzymuje po 4 karty. Pod koniec fazy, każdy z graczy zatrzymuje dokładnie 2 – jedną z ręki, a jedną ze środka. Oczywiście, na razie kart po środku nie ma. Więc pierwszy gracz decyduje się na jedną ze swoich kart, którą wykłada do środka. Odtąd każdy z graczy ma dwa wybory: albo samemu wykłada jedną z ręki do środka, albo zatrzymuje z ręki dokładnie jedną i ze środka bierze drugą, a resztę swoich kart na ręku dorzuca do środka dla innych graczy. Nie wolno nikomu zatrzymać 2 karty ze środka albo 2 z ręki. Można jednak najpierw dać jedną kartę do środka, mając nadzieję, że nikt się na nią nie skusi, a potem wziąć ją i drugą z ręki. Może po tym widać, jak można podczas tej fazy kombinować i jak cenna jest ta faza. Skuszę się już teraz na którąś z kart czy jeszcze poczekam? Jeżeli za długo będę czekał, to może wszyscy przede mną zakończą – a wtedy nie będę mógł kłaść karty do środka, tylko od razu będę musiał się decydować.

Zdobyte karty gracze wykładają przed sobą obok swojej planszy: po lewej stragany i pomocników, po prawej klientów. Pozostałe karty ze środka odkładamy na bok – w kolejnej rundzie razem ze wszystkimi innymi, które w tej rundzie zostaną zużyte, będą wtasowane z powrotem do talii i tak mogą ponownie wejść do gry. Z tego powodu każda z kart jest unikatowa i jest tylko jedna kopia każdej z nich (z jednym wyjątkiem).

Po fazie kart, każdy z graczy będzie mógł wykonać swój ruch, w którym będzie starał się sprzedać własne towary klientom i zakupić punkty zwycięstwa, które pod koniec wskażą zwycięzcę.

Ruch gracza

W rozgrywce dla 2 i 3 osób, gracze wykonują swoje akcje po kolei. W 4 osoby jednak, 2 graczy będzie grało równocześnie. Jest to kolejny genialny pomysł autora, aby przypśieszyć grę i zmniejszyć tzw. downtime (czas, w którym czeka się na zakończenie ruchu przez innych). W czwórkę dwóch graczy wykonuje swoje ruchy równocześnie, po czym ich przeciwnicy będą wykonywali swoje ruchy równocześnie. Karty interaktywne będzie można zagrać jedynie przeciw jednemu z czekających graczy, którego się wybiera po fazie kart. Tak naprawdę to w czwórkę przez krótki czas, rozgrywkę dzieli się grę na dwie partie dwu-osobowe.

A wszystko po to żeby się "nachapać" kasy (autor: Alain Miltgen)

Ale wrócmy wreszcie do tego, co można dokonać we własnym ruchu. Jest 8 możliwych akcji, które można wykonać w dowolnej kolejności, oraz tak często jak się chce. Jedynie jedną z nich można wykonać tylko raz na rundę.

(i) Zasiew: Warzywa we własnym magazynie mogą służyć jako nasiona. Na puste pola można je zasiać, aby dawały plony w kolejnych rundach. Pola mają różne wielkości, między 3 a 6 cel. 3 cele, to trzy warzywa – po jednym znaczniku co rundę. Można więc zainwestować jedno warzywo, aby rozmnożyło się na trzy. Przy każdym zasiewie kładzie się po jednym znaczniku w każdą celę pola, biorąc je (poza tym pierwszym z magazynu) z głównego zasobu. Mniejsze pola (mniej cel) zezwalają na zasiew każdego z 6 warzyw – na duże pola (więcej cel, aż do sześciu) natomiast można zasiać jedynie 3 najtańsze warzywa.

(ii) Sprzedaż stałemu klientowi: Stali klienci to podstawa działającej ekonomii. Karta stałego klienta składa się z 4 regałów, na które mieści się po 2 warzywa. Wykładając taką kartę przed sobą gracz obowiązuje się na dostawę danej pary warzyw przez kolejne 4 rundy, zaczynając od tej rundy, w której kartę tę wyłożono. Za każdą dostawę pary warzyw gracz otrzymuje wzrastającą sumę pieniędzy (między 4 a zdaje się 9 zł). Wszystko jest OK, dopóki gracz dostarcza towary. Nie za dobrze, gdy nie: wtedy czeka go kara 2 zł. Jednak nie za pierwszym razem. Więc do taktyki gry należy wzięcie karty stałego klienta nawet kiedy nie można dostarczyć towarów teraz, ale już od następnej rundy.

Warto też wspomnieć, że kara nie zastępuje opuszczonej dostawy – stały klient dopiero wraca z powrotem do talii kart, kiedy wszystkie cztery dostawy zostały dokonane. Kara jedynie pozwala przesunąć dostawę o rundę. Tak czy inaczej będzie trzeba zadowolić stałego klienta przez 4 rundy! Ważne jest więc, aby uważnie wybierać swoich stałych klientów.

Stały klient

(iii) Sprzedaż zwykłemu klientowi: Poza stałymi klientami można dostarczać towary zwykłym klientom. W odróżnieniu do stałych, nie żądają oni stałej dostawy, tylko jednorazowej złożonej z trzech warzyw. Za to można dostać między 8 a 12 zł. Nie ma też kary za niedostarczenie od razu. Klienci ci są bardzo cierpliwi – można ich zadowolić w dowolnej rundzie, po czym idą dalej, tj. wracają do talii kart. „Więc po co mam się borykać ze stałymi klientami, za których nawet muszę płacić karę w razie braku dostawy, kiedy mogę zebrać kilku zwykłach klientów i zadowolić ich w dowolnym momencie – całkowicie bezstresowo?” Haha! Sprytnyś, drogi czytelniku. Już na pewno wiesz, co teraz przyjdzie: wielkie ‘ale’.

Jest pewna kara dla graczy, którzy myślą, że są cwani i mają więcej zwykłych niż stałych klientów, a mianowicie 2 zł. Jeżeli dostarczysz warzywa zwykłemu klientowi, kiedy masz ich więcej niż stałych, otrzymujesz 2 zł mniej. Jest jednak tak samo na odwrót: kiedy masz więcej stałych niż zwykłych klientów, otrzymujesz 2 zł więcej za dostawę zwykłemu klientowi.

Zwykły klient

(iv) Zakup warzyw w sklepie: Za ceny pomiędzy 3 a 6 zł możesz zakupić towary, których nie posiadasz w swoim sklepie. Kiedy nie ma tam danego towaru (ponieważ już wykupiłeś wszystkie znaczniki tego towaru), nie możesz więcej kupić tego rodzaju warzyw, aż nie wróci do sklepu (poprzez kartę pomocnika lub sprzedaż z twojej strony).

(v) Sprzedaż warzyw do sklepu: Za ceny pomiędzy 1 a 2 zł możesz sprzedać towary do twojego sklepu, chyba że już wszystkie pola danego rodzaju są zajęte. W takim przypadku nie wolno ci sprzedać danego rodzaju warzyw.

(vi) Zamiana warzyw na straganach: Stragany to karty, które pozwalają zamienić warzywa na inne warzywo. Każdy stragan proponuje trzy możliwe zamiany. Kurs zamiany to zwykle 1:1, ale są stragany, co żądają zamianę 2:1. Kiedy po raz trzeci skorzystałeś z danego straganu, wraca on do talii kart. Nie wolno ci oddać go wcześniej, jednak możesz posiadać nieograniczoną ilość straganów.

Stragan

(vii) Skorzystanie z usług pomocnika: Pomocnicy to coś w rodzaju kart akcji. Mogą mieć jednorazowy wpływ na przeróżne elementy gry. Jest też kilka kart interaktywnych, które wpływają na przeciwników. Jest np. handlarz, który pozwala ci skorzystać ze straganu przeciwnika. Dalej jest np. karta, która pozwala ci zebrać podwójne żniwa, albo wolno ci zatrzymać więcej niż 2 karty w fazie kart, itd. Pomocnicy, to jedyny rodzaj kart, których wolno odrzucić nie korzystając z nich.

(viii) Zakup 2 dodatkowych kart: Nie rozwiniesz ekonomii marnymi dwiema kartami, które co rundę otrzymujesz za darmo. Jeżeli chcesz i stać cię na to, możesz dokupić 2 karty. Jest to właśnie ta, wcześniej wspomniana akcja, którą można wykonać jedynie raz na rundę. Ceną tych kart jest tyle złotych, ile masz straganów lub pomocników (liczy się większa z tych liczb). To powód, dla którego nie powinno się trzymać za dużo straganów i pomocników. W najlepszym przypadku, kiedy nie posiadasz żadnych straganów i żadnych pomocników, otrzymujesz zakupione karty za darmo.

Niezależnie od ceny, zatrzymać możesz z tych kart 0, 1 albo obydwie. Jeżeli zatrzymujesz obydwie, to kładziesz jedną na drugą. Z tej drugiej będziesz mógł skorzystać jedynie wtedy, kiedy tę pierwszą zużyjesz (albo dostarczysz towary w przypadku klienta).

Zakończenie ruchu

Po zakończeniu ruchu, możesz zakupić punkty zwycięstwa. Twój ‘szlak dobrobytu’ na twojej planszy posiada 20 pól, numerowanych od 1 do 20. Twój znacznik punktów zwycięstwa na początku gry stawiasz na jedynkę. Każdy gracz więc zaczyna od 1 punktu zwycięstwa. Kolejne punkty kosztują dokładnie tyle złotych, co ich wysokość – pole 12 szlaku kosztuje więc 12 zł, 13-ka kosztuje 13 zł itd. Jedynie pierwsze pole przed znacznikiem (a więc kolejny etap szlaku) kosztuje 1 zł niezależnie od wysokości numeru tego pola. Np. stoisz na polu 12. A więc w tej rundzie, 13-ka kosztuje 1 zł, 14-ka natomiast 14 zł, 15-ka 15 zł itd. Powiedzmy, że płacisz razem 30 zł, aby z 12-ki skoczyć na 15-kę. W następnej rundzie znowu, za 16-kę płacisz 1 zł, za 17-kę już regularne 17 zł itd. Moim zdaniem jest to genialny mechanizm. Sprawia on, że wczesny pieniądz ma wyższą wartość niż późniejszy. Opłaca się wcześnie skoczyć naprzód o wiele pól, aby później po mału, za to z wielką zniżką dążyć ku zwycięstwu. Co za dylemat: na początku pieniądze są bardzo potrzebne na inwestycje!

Co sądzę o grze

Od razu przyznam: Loyang jest słabszą grą od Agricoli i Le Havre. Nieważne: Loyang jest również znakomitą grą. Jest wiele ciekawych decyzji do podjęcia. Trzeba jak lis zwracać uwagę na przeciwników, wykorzystyać okazję i brać ją, kiedy się da. Genialne mechanizmy, a szczególnie to tymczasowe podzielenie gry 4-osobowej na dwie 2-osobowe, sprawiają, że nie ma czasu na nudy. W każdym momencie, nawet w nie swojej kolejce, jest się zajętym grą. W porównaniu do pierwszych dwóch planszówek Rosenberga, Loyang definitywnie jest bardziej interaktywną – bynajmniej pozostawia takie wrażenie. Zgadzam się, że w swoim ruchu jest niewiele, co wpływa na innych graczy, oprócz niektórych pomocników. Ale właś›nie faza kart oraz ta garstka pomocników interaktywnych wymagają od graczy ostrożności i pozwalają na psoty. Jak bardzo denerwuje handlarz, kiedy przeciwnik pozamienia ci najdroższe twoje towary ze straganów, które ty planowałeś zamienić i zasiać! Oraz jaka presja ciąży na tobie, kiedy masz w ręku dwie świetne karty i chciałbyś je obydwie zatrzymać: zaryzykujesz i wyłożysz jedną z nich czy z grzytem zębów zdecydujesz się tylko na jedną z nich?

Opcji jest wiele, do myślenia jeszcze więcej. Błędy są w skutkach fatalne! Co się dziwić, ekonomia to nie prosta rzecz. Loyang stanowi znakomitą grę ekonomiczną, wartą poświęcenia czasu. Owszem, trwa 2-3 godziny, ale czas ten szybko minie. Owszem, nie powinna siąść do stołu grupa ludzi podatnych na tzw. AP, analysis paralysis (przesadnego długiego myślenia, przeanalizowania ruchu). Wtedy rzeczywiście może trwać trzy godziny (wasze pierwsze rozgrywki i tak  pewnie będą trwały tyle). Weterani lub gracze, którzy nie rozmyślają nad każdym szczegółem pół godziny, mogą zakończyć grę w 1,5 do 2 godzin.

Ocena moja jest zatem jasna: 9/10. Świetna gra, w którą z pewnością nie raz będę grał. Jest jednak trudniejsza, oraz mniej miłosierna, za co trochę odejmuję od końcowej  oceny.

Na koniec…

Oby nikt nie miał wątpliwości, co do szczerości mojej oceny („jasne, że wychwala grę, kiedy Uwe jest jego przyjacielem…”), na koniec króciutko opowiem o moim pierwszym spotkaniu z Uwe rok temu. Miał ze sobą prototypy Le Havre i Loyang, ja jednak zedecydowałem się na Loyang – Le Havre miał tak czy tak niebawem być wydany, więc chiałem zagrać w coś, co jeszcze będzie trochę niedostępne. Wtedy jeszcze nie znałem Uwe osobiście – właśnie na tym spotkaniu po raz pierwszy go poznałem. Wkrótce potem zaprzyjaźniliśmy się na dobre.

Ale wracając do spotkania. Więc zagrałem po raz pierwszy w Loyang i pierwsza moja myśl podczas gry i po grze była: „Wow, co to za bombowa gra!” Od razu chciałem zagrać ponownie – a nasza rozgrywka trwała ponad 4 godziny! Niestety na ponowne zagranie nie było czasu, a nie chciało mi się czekać wiele lat na wydanie. Wtedy Uwe jeszcze nie spodziewał się wydać tę grę wkrótce. Dopiero w maju br. padła ostateczna decyzja o wydaniu. Tak więc, co zrobiłem? Po spotkaniu zwróciłem się do Uwe z prośbą przesłania reguł, abym mógł zrobić własny prototyp! Około 16 godzin siedziałem nad prototypem i potem często w niego grałem. Części drewniane pobrałem z różnych innych gier mojej kolekcji. Niedawno rozebrałem prototyp i części wróciły do swoich gier.

Jeżeli ta historia nie świadczy o potencjale tej gry oraz o tym, jak bardzo potrafi zafascynować i wciągnąć, to nie wiem. Mocno polecam zagranie choć raz i mam nadzieję, że tak samo się wam spodoba. Nie wolno zniechęcać się tym, że Agricola i Le Havre są lepszymi grami. Cała ta trylogia jest świetna i każda z tych gier wzbogaca kolekcję. Nie mogę się już doczekać momentu kiedy będę trzymać drukowaną wersję w ręku. Już wiem, co będzie pierwszą rzeczą, którą zrobię w środę w Essen…

Od miesięcy chciałem zagrać w to rozszerzenie. W maju miałem okazję, kiedy Uwe przyjechał do Hannoveru z prototypem. Zamiast tego zagrałem z nim w inny prototyp. Tylko moja żona miała okazję zagrać w Torfowisko

W sobotę, Hanno zorganizował przedpremierowy pokaz w Bremen, gdzie mieliśmy okazję zagrać już nie w prototyp, a wydrukowaną wersję. Niestety Uwe nie dał rady przyjechać

Więc o czym jest gra?

Agricola: Torfowisko, jest w zasadzie rozszerzeniem do wersji rodzinnej gry. Z dodatkiem możemy grać na trzech różnych poziomach:

• Poziom1 – gramy na stronie familijnej bez jakichkolwiek kart,
• Poziom 2  - gramy na stronie familijnej, ale razem z nowymi Małymi usprawnieniami (w dwóch taliach: dla początkujących i zaawansowanych), natomiast bez Pomocników
• Poziom 3  - jest dla szaleńców: gramy na stronie do „normalnej” gry i używamy wszystkich kart. Zalecane jest pomieszanie kart: 4 Małe Usprawnienia z rozszerzenia i 3 Małe Usprawnienia z dowolnej talii z podstawki. Plus oczywiście Pomocnicy.

Nowe usprawnienia

Niezależnie od wybranego poziomu, każdy z graczy na początku gry, wylosuje kartę przedstawiającą konkretny układ kafelków Lasów i Torfowisk, który wyłoży na swojej planszy. Uwe tłumaczy tę część tak: „Chcesz zagrać w Agricolę, ale te kafelki to utrudniają. Najpierw trzeba się ich pozbyć!”. Aby usunąć Lasy i Torfowiska, do gry wprowadzono nowe karty akcji, które na to pozwalają – ale o tym za chwilę.

Dodatkowo, w rozszerzeniu znajdziemy nowy rodzaj „waluty”: oprócz jedzenia, mamy teraz też znaczniki ciepła. Podczas każdych żniw, Wasza rodzina nie tylko chce zjeść ciepły posiłek, ale chcą też mieć ciepło w domu! Za każdą izbę domu, należy zapłacić jednym znacznikiem ciepła. Podobnie jak w każdej chwili można przekształcić zboże i warzywa w jedno jedzenie, tak można zamienić jedno drewno na jeden znacznik ciepła. Oczywiście za nieogrzanie całego domu, spotka nas kara.

Znaczniki ciepła

Żartujesz? Jeszcze więcej do zrobienia w tak krótkim czasie?

I tak i nie. Znacie już walkę o pożywienie w Agricoli i jak ważne jest ustawienie produkcji żywności w odpowiednim czasie. Teraz gra zmusza do skupienia się na kolejnym elemencie – na ogrzewaniu. Jak można rozwijać farmę kiedy jest jeszcze więcej do zrobienia, co farmy nie rozwija?

W tym momencie możemy wrócić do nowych kart akcji. Jest ich 2 albo 3, w zależności od ilości graczy. Leżą one na środku stołu. W tym momencie wkracza nowy, genialny element mechaniki: tych akcji specjalnych nie wykorzystujesz za pomocą członków rodziny! Jeżeli chcesz wykonać jedną z tych akcji, po prostu bierzesz taką kartę i kładziesz ją przed sobą, zamiast ustawiać na niej jednego z członków Twojej rodziny. W ten sposób ciągle masz możliwość na wykonanie normalnej akcji w następnej kolejce! Akcje specjalne, są akcjami dodatkowymi, a koszt ich wykonania, to opóźnienie wykonania normalnej akcji i prawdopodobnie pozostawienie większej ilości opcji dla innych graczy. Gracz nie jest też ograniczony, do wykonania jednej specjalnej akcji. Jeżeli przeciwnicy pozwolą, masz możliwość wykonania do 3 takich akcji (ponieważ w grze są tylko 3 takie karty), zanim wykonasz jakąkolwiek standardową akcję.

Przeszkadzajki w graniu - Lasy i Torfowiska

Jakie więc są te tajemnicze akcje specjalne?

Jest ich 7, rozmieszczonych na 2 albo 3 kartach. Tak więc na jednej karcie, znajduje się przynajmniej jedna akcja specjalna. Jednak po wzięciu karty, możesz wykonać tylko jedną akcję na niej umieszczoną.Weź tę kartę i połóż przed sobą. Ta karta może zostać wykorzystana przez innych graczy, pod warunkiem, że zapłacą do banku 2 jedzenia. W takim przypadku, karta przechodzi do takiego gracza, tym razem jednak będzie położona zakryta. Nikt inny nie będzie mógł z niej skorzystać w tej rundzie. Jak widać, każda karta może zostać wykorzystana dwa razy – raz przez gracza, który ją wybrał – za darmo. I drugi raz przez innego gracza za 2 jedzenia. Gracz, który użył karty za darmo, nie może użyć jej ponownie za jedzenie. Oczywiście, jeżeli użyjesz karty wybranej przez innego gracza, możesz wykonać dowolną akcję znajdującą się na niej. Nie musisz wybierać tej samej akcji co ten gracz.

Przyjrzyjmy się bliżej akcjom specjalnym:

1. Weź jednego konia. Tak, napisałem „konia”! Nie wspominałem o nich wcześniej, ale w dodatku dostajemy nowy rodzaj zwierząt: konie. Nie są wstawiane na karty akcji, nie kumulują się jak pozostałe zwierzęta i można je pozyskać tylko przez akcję specjalną albo Małe usprawnienie (jeżeli zdecydujesz się z nimi zagrać). Każdy koń na koniec gry warty jest 1 punkt – bez limitu. 10 koni – 10 punktów. Takie proste! Poza tym pozostałe reguły dotyczące zwierząt tyczą się również koni – potrzebujesz miejsca na ich trzymanie, podczas żniw rozmnażają się, jeżeli masz przynajmniej 2 konie itd.

Nowe zwierzęta - konie (autor: Andre 1975)

2. Weź 1 żywność. Nie śmiejcie się! Pamiętacie, że to akcja specjalna i nie zużywacie na nią swojej normalnej akcji? Na karcie znajdują się też inne, lepsze akcje. Natomiast wzięcie 1 żywności nie pozwoli innym graczom na wykonanie akcji z tej karty (chyba, że będą chcieli zapłacić 2 żywności). Tak więc, 1 jedzenie za darmo nie jest wcale takie złe!

3. Zapłać jednym znacznikiem ciepła aby zagrać Małe usprawnienie, a także zapłać normalny koszt usprawnienia. Tę akcję ignorujesz jeżeli grasz na poziomie 1 bez żadnych kart

4. Zapłać jednym ciepłem i jedną żywnością aby zagrać Duże usprawnienie, a także zapłać normalny koszt usprawnienia. To ciekawy sposób na wystawienie Dużego usprawnienia, bez tracenia akcji. Oczywiście należy zapłacić jego koszt, a dodatkowo jeszcze 1 ciepło i 1 żywność. Ale dzięki temu oszczędzasz jedną akcję. „Chwila, moment! Po co nam specjalna akcja do zagrywania Dużych usprawnień? Ich jest przecież tylko 10. Nie jest to lekka przesada?” – Może bym się zgodził, gdyby nie… „Gdyby nie co?” – gdyby nie to, że w grze znajduje się 14 NOWYCH Dużych usprawnień, dając tym samym 24 usprawnienia!. Tak, dodatek zawiera 14 dodatkowych Dużych usprawnień – głównie dotyczących koni i ocieplania domów. Jednakże, nie wszystkie są dostępne od początku gry. 12 z nich leży pod pozostałymi – Duże usprawnienia z podstawowej wersji Agricoli, kładziemy na nowych kartach. Usprawnienia pod spodem, nie mogą być zakupione, dopóki karta na wierzchu nie zostanie kupiona. Tak więc, jeżeli chcesz zbudować nowe Palenisko, które pozwala ugotować konia, musisz poczekać do momentu, kiedy standardowe palenisko zostanie zbudowane. Oczywiście za pomocą normalnego Paleniska nie możesz ugotować konia.

W końcu docieramy do akcji, dotyczących kafelków, które przeszkadzają nam grać w Agricolę – pamiętacie? Oto one:

5. Zetnij Las, a na jego miejsce połóż żeton Zaoranego Pola. Zamień bezużyteczny Las, w coś użytecznego – pole do siania. Dzięki temu oszczędzasz jedną akcję na wybranie „Zaorz 1 Pole”. Niestety, zasada z Agricoli, mówiąca że pola muszą znajdować się obok siebie wciąż obowiązuje. W zależności od Twojego ustawienia początkowego i tego gdzie zaorzesz pola na planszy, możesz nie móc wybrać tej akcji

6. Zetnij Las i weź dwa drewna. Jest to rozwiązanie dla wszystkich osób narzekających na niedobór drewna. Ponieważ każde początkowe ustawienie zawiera 5 żetonów Lasu i 3 żetony Torfowisk, każdy z graczy posiada dodatkowo 10 drewna – oczywiście pod warunkiem, że nie zetniesz Lasu, a na jego miejsce nie zaorzesz pola za pomocą akcji nr 5. Jest nawet Duże Usprawnienie, które zwiększa ilość drewna, pozyskaną z tej akcji. Pamiętaj jednak, że drewno może być używane do ocieplania domu i od czasu do czasu będzie trzeba poświęcić drewno na opał.

7. Usuń Torfowisko i weź 3 żetony ciepła. Wooohoo! Nareszcie akcja, która daje możliwość pozyskania ciepła w inny sposób niż za pomocą drewna. I podobnie jak w przypadku akcji nr 6, jest Duże Uprawnienie, które podnosi ilość żetonów ciepła, którą dostaniemy za wykonanie tej akcji.

Uff, nareszcie koniec! Ale zaraz, a co jeżeli nie ogrzeję swojego domu?

Odpowiedź jest prosta: Nie będziesz żebrać – pójdziesz do łóżka! Jeżeli Twoja rodzina będzie marznąć podczas zimy, ponieważ zapomnieli zebrać opału… zachorują! Za każdy żeton ciepła, którego będzie brakować, w następnej rundzie jeden członek rodziny zostanie w łóżku. Co za pech! Leżąc w łóżku, nie będą pracować i nie będą wykonywać żadnej akcji. Tak więc, lepiej ogrzewajcie swoje domy!

Aczkolwiek to nie jest do końca prawda. Chora osoba może zostać przeniesiona do szpitala i otrzyma jedną żywność. Dodatkowo, usuwasz znacznik łóżka, który umieszcza się na członku rodziny, aby wskazać że zachorował. Tak więc, nie traci się akcji, ale nie była to najlepsza akcja: są lepsze sposoby na pozyskanie jednego jedzenia. Tak więc, lepiej ogrzewajcie swoje domy!

Tak na marginesie: szpital to jedyne miejsce, z którego może skorzystać kilku graczy na raz. Chorzy członkowie rodziny, idą do szpitala w rundzie po żniwach, podczas których zachorowali.

Szpital i miejsca na nowe Duże Usprawnienia

Skończyliśmy? Tak – skończyliśmy

Zapoznaliście się ze wszystkimi zmianami, które wprowadza ten dodatek. Tak naprawdę, nie ma za wiele nowych reguł do opanowania. Nowa koncepcja jest bardzo prosta i genialna! Może o jednej rzeczy zapomniałem wspomnieć: każdy Las i Torfowisko nie usunięte na koniec gry, liczy się jako zużyte miejsce. Tak więc, nie dostaniecie ujemnych punktów za ich pozostawienie – wręcz przeciwnie – one nie pozwalają na otrzymanie ujemnych punktów.

Co myślę o dodatku?

Trzeba. Go. Mieć. Koniec. Kropka.

Jestem pewny, że nigdy więcej nie zagram w Agricolę bez tego dodatku! Do tej pory zagrałem na poziomie 1 i 2i na pewno niedługo spróbuję poziomu 3. Agricola była niesamowitą grą do tej pory, ale z tym dodatkiem jest jeszcze lepsza! Torfowisko zwiększa sporo stopień skomplikowania. Uwe przyznaje, że nigdy nie zagra na poziomie 3 – uważa, że poziom 2 jest wystarczająco mózgożerny. I rzeczywiście jest! Trzeba się martwić teraz o wiele dodatkowych rzeczy, nawet biorąc pod uwagę, że akcje specjalne wykonujemy za darmo (tj. nie używajac czlonka rodziny), wciąż jest tak wiele do zrobienia, w tak krótkim czasie. I bardzo mi się to podoba! Podoba mi się nowy stopień skomplikowania i nowe mechanizmy. To po prostu doskonały dodatek! Oceniam go na 10/10

Ostatnie przemyślenia na temat czasu gry, komponentów itp

Z nowymi elementami, gra na pewno trwa dłużej – o wiele dłużej w czasie pierwsze gry, podczas której będziecie zapoznawać się z nowymi pomysłami i Dużymi Usprawnieniami. Każda runda to 3 dodatkowe akcje, tak więc gra będzie trochę dłuższa. Po dwóch rozgrywkach nie potrafię powiedzieć o ile dłuższa – może o 5 minut na gracza.

Komponenty są jak zwykle świetne. Konie to drewniane modele a nie kostki. Znaczniki ciepła to gruba tektura, tak jak żetony żywności. Dodatkowe trzy plansze są grube i trwałe. Karty są tej samej jakości jak te z Agricoli. Na nie nie można narzekać.

Przejrzałem też wszystkie Małe Usprawnienia i moje pierwsze spostrzeżenia są takie: „rany, te są bardzo dobre, a te takie sobie”. Nasze wrażenia po pierwszej grze na poziomie 2, były dokładnie takie same – dostałem marne karty, a moja żona kilka naprawdę niezłych. Miałem wrażenie troszeczkę większej rozbieżności wśród kart niż w taliach z podstawki. Czas i więcej gier pokażą, czy moje pierwsze wrażenie jest prawidłowe.

Nowe znaczniki choroby, pieca itp używane z nowymi usprawnieniami

No i na sam koniec – gorąco polecam użycie kilku kart akcji dla 3 graczy, w rozgrywce dwuosobowej. Nowe Duże Usprawnienia wymagają dużej ilości gliny, a w wersji dla 2 osób, jest jej niewiele. Zabawy w ten sposób było trochę mniej, tak więc następnym razem spróbujemy użyć  akcji: „Weź 1 dowolny surowiec budowlany” i „1 glina”.  Moja pierwsza przedpremierowa partia w Bremen była 4 osobowa i grało się świetnie. Stąd moja wysoka ocena i podekscytowanie tym rozszerzeniem!

Tekst oryginalnie został opublikowany na Board Game Geek’u. Tłumaczenie: yosz

[Lookout Games]

Składniki…

Mamma Mia to gra o robieniu… pizzy. Mam wrażenie że pan Rosenberg lubi wymyślać gry związane z jedzeniem. Wspomniane Fasolki, Agricola – w której trzeba się nieźle namęczyć by wyżywić swoich ludzi, w zapowiadanym Loyang ten element wydaje się być równie istotny. W Mamma Mia gracze robią pizzę, a do tego potrzebują składniki: salami, papryczki, pieczarki, oliwki i moje ulubione – ananasy. Składniki to karty – na każdej znajduje się jeden, w grze dodatkowo możemy znaleźć po 8 kart zamówień w pięciu kolorach – komplet dla gracza. W sumie w niewielkim pudełku znajduje się 106 kart i instrukcje w kilku językach. Gra jest niezależna językowo, karty są dobre jakości, rysunki przedstawiające składniki i zamówienia czytelne… i to tyle jeśli chodzi o wydanie.

Zawartość pudełka

…do pieca włóż…

Zasady gry są równie proste i czytelne co karty. Gracz w swoim ruchu ma na ręku 7 kart – w tym karty składników i zamówień – spośród nich musi wrzucić do pieca – na szczęście wirtualnego – jakieś składniki. Może wrzucić jeden – czytaj jedną kartę – może kilka, ważne żeby były tego samego rodzaju. Wrzucone karty układane są na stos, to wspomniany piec, nie można podpatrywać jakie tam się znajdują, należy starać się zapamiętać, co zostało tam włożone. To co istotne to fakt, że wszyscy gracze korzystają z tego samego pieca. Po dołożeniu składników gracz może dojść do wniosku że znajdują się w nim takie, jakie potrzebuje by zrealizować zamówienie, wtedy na górę stosu wykłada kartę zamówienia. Po zakończeniu ruchu dobiera karty z jednej z kupek: kart zamówień lub kart składników.

Karta kucharza i składników

Gdy zostanie wzięta ostatnia karta składnika, piec zostaje opróżniony.

…wyjmij…

Karty zostają odwrócone i po kolei rozdzielane na odpowiednie stosy, według rodzajów składników. Jeśli wśród kart zostanie odkryta karta zamówienia, gracze sprawdzają czy odpowiednie składniki były wcześniej włożone do pieca.

Prawidłowo zrealizowane zamówienie (4 ananasy i salami)

Prawidłowo zrealizowane zamówienie – to punkt gracza który je zrealizował, karty wykorzystanych składników zostają odłożone. Jeśli czegoś do upragnionej pizzy brakuje – gracz może dołożyć taki składnik z ręki, a jeśli takiego nie ma, zamówienie wraca na spód kart zamówień danego gracza, a karty składników pozostają w piecu. Gra toczy się do momentu gdy piec zostanie 3 razy opróżniony – karty składników zostaną 3 razy przetasowane – wygrywa osoba która zdobędzie najwięcej punktów.

…i spróbuj…

Jak widać z powyższego Mamma Mia to gra pamięciowa. Należy uważnie obserwować co ląduje w piecu, co zostało zrealizowane, zdążyć przed innymi zrealizować zamówienie. Te gracze mają podobne, prawie identyczne, różnią się jedynie głównym – pojedynczym – składnikiem. Tzn gracz żółty ma zawsze w swojej pizzy ananas, czerwony – salami, zielony – papryczkę itp. Na podstawie tego jakie karty zeszły w trakcie gry można trochę przeszkadzać współgraczom, minimalnie planować ruchy, ale nie strategia jest w grze najważniejsza, tylko zabawa. Mamma Mia to lekka party gra pamięciowa, w której gracze prowadzą wyścig w realizacji zamówień.

Karty zamówień

Gra przeznaczona jest dla 2-5 osób, tu chciałbym się zatrzymać, bo rozgrywka w zależności od liczby graczy wygląda różnie. Dla dwóch, mamy do czynienia z mało interesującym wyścigiem, w którym element losowy wydaje się istotniejszy niż w innych układach. Mamma Mia w pięć osób, to szybka gra, z dużym elementem niepewności co stanie się po naszym ruchu. Nim kolejka do nas wróci, inny z graczy może w międzyczasie zrealizować zamówienie. Gra się przyjemnie, lepiej niż w dwójkę, ale to nie jest to. Najlepsze partie moim zdaniem toczą się pomiędzy 3-4 osobami. Oprócz miłej zabawy jest miejsce na minimalne planowanie, strategię realizacji zamówień bez wszystkich składników – pozostałe należy sobie przetrzymać na ręce do końca gry. Element losowy oczywiście nie znika, wyścig jest… ale to wszystko w odpowiednich proporcjach.

…a potem delektuj się.

Karty zamówień gracza żółtego

Za każdym razem gdy biorę karciankę do recenzji przypominam sobie że nie lubię tego typu gier. Na szczęście często po rozgrywkach stwierdzam coś przeciwnego, podobnie jest w przypadku Mamma Mia. Gra mile mnie zaskoczyła, okazała się bardzo przyjemną, świetną zabawą rodzinną. Prawdopodobnie sprawdzi się jako party game do piwa – piszę prawdopodobnie, bo sam nie jestem zwolennikiem tego napoju – oraz jako niewymagający przerywnik między cięższymi tytułami. Gdybym miał ją porównywać z Fasolkami, postawiłbym między nimi znak równości, obie są lekkie, obie równie przyjemne, Mamma Mia ma jednak pewną wadę… przy grze wzrasta ochota na pizzę. Nasza pierwsza partia skończyła wycieczką do pizzerii, kolejne na szczęście nie, ale czasami trudno się opanować ;-) Reasumując, jeśli szukacie lekkiej, wesołej gry na (słoneczne?) wakacje, łatwą do zabrania, niezbyt długą i nie przeszkadza Wam mechanizm pamięciowy, a wręcz przeciwnie, to Mamma Mia powinna być dobrym wyborem.

Wady

• nie najlepsza dla 2 osób
• mechanizm pamięciowy, który nie wszystkim odpowiada

Zalety

• prosta, ale ciekawa mechanika
• duża grywalność
• przystępna cena
• żółty kolor – którym gram – ma pizze z ananasem – które uwielbiam :-)

Mst

Mamma Mia! jest szybką i wesołą grą z dużą ilością interakcji i zabawnym tematem. Mimo sporej losowości o zwycięstwie decyduje przede wszystkim dobre zapamiętywanie zagrywanych składników doprawione umiejętnym podejmowaniem ryzyka realizacji naszych zamówień. Polecam (zwłaszcza do grania z dziećmi ale nie tylko) tak gorąco jak ostre są dodawane do pizzy papryczki lub jak rozgrzany jest piec do jej wypieku.

W grze występują karty reprezentujące pola, klientów, pomocników i wiele innych rzeczy. Mechanika polega na tym, że w każdej rudzie gracze otrzymują dwie z powyższych kart. Jedną przez dobranie, drugą przez mechanizm licytacji. Oprócz kart gracze dostają też jedno pole za darmo.

Vor den Toren von Loyang, Autor: barandur

Następnie uczestnicy umieszczają jeden ze swoich zasobów na polu. Co rundę dochodzi do zbiorów i każde pole produkuje jedną jednostkę zasobu. Po obsianiu pól, zbiorach i dystrybucji kart, każdy z graczy może użyć tak dużo akcji jak chce, ograniczony jest tylko przez liczbę posiadanych kart lub zasobów. Na koniec tury może zainwestować zarobione pieniądze w punkty na torze punktacji, przy czym system działa tak, że wcześniej zainwestowane pieniądze są warte więcej punktów, od tych inwestowanych w późniejszym etapie gry. Gra się kończy po stałej liczbie rund, wygrywa oczywiście ten kto ma najwięcej punktów.

Wspominaliśmy też, że gra będzie demonstrowana na konwencie w Herne. W związku z tym pojawiła się prezentacja samej gry w formie video. Uwe Rosenberg opisuje Vor den Toren von Loyang przy użyciu jeszcze nie wersji ostatecznej, a prototypu. Niestety prezentacja jest tylko w języku niemieckim, ale można przynajmniej obejrzeć jak mniej więcej wygląda ten tytuł.

Sama gra przeznaczona będzie od 1 do 4 graczy. Średni czas rozgrywki około 90 minut. Premiera oczywiście – paźdzernik – targi Spiel 09 w Essen.

Między 22 a 24 maja odbędzie się impreza Spielewahnsinn (co można przetłumaczyć jako Szaleństwo Grania) w Herne, w Zachodnich Niemczech. Właśnie tam Uwe Rosenberg zaprezentuje kilka swoich nowych pomysłów.

Po pierwsze będzie to pełnoprawne rozszerzenie do Agricoli Torf-Erweiterung (prawdopodobnie nazwa robocza), o którym swego czasu pisałem. Po drugie prototyp nowej gry Mercator, dziejącej się w czasie wojny trzydziestoletniej, z mechaniką zbliżoną do Le Havre. Po trzecie ma się pojawić Hall Games: Vor den Toren von Loyang, nie opublikowany do tej pory prekursor Agricoli. Uwe Rosenberg opisuje go jako trzecią część jego „urodzajowej trylogii”.

Może zaprosić go z tymi tytułami na testy do Wrocławia (Gratislavia) lub do Gliwic (Pionek)? :)

[Spielbox.de]